Oyuncu Nasıl Olunur? Sıfırdan İlk Role Yol Haritası

Boran Kuzum konservatuvarın ilk yılında, dört yılın bitmesini beklemek istemiyor. Oturup araştırıyor; sevdiği ajansları, yönetmenleri, cast direktörlerini tek tek buluyor ve hepsine e-posta atıyor. Sonraki üç yıl reklamından filmine, dizisine kadar her seçmeye gidiyor; tek bir iş bile çıkmıyor, ilk işi ancak mezun olunca geliyor.

Hikâyenin ikinci yarısı yıllar sonra yazılıyor. Kuzum, ilk yılında e-posta attığı o cast direktörleri ve menajerlerle bir gün gerçekten çalışıyor. O "çok kötü" dediği ilk e-postaları ve fotoğrafları da hâlâ saklıyor.

"Oyuncu nasıl olunur?" sorusunun iki hazır cevabı var: "konservatuvara gir" ya da "keşfedilmeyi bekle". İkisi de eksik. Bu yazı şunu savunuyor: İlk rol tek bir kapıdan gelmez; oyuncu olmanın yolu, keşfedilmeyi beklemek yerine görülebileceğiniz yerleri çoğaltmaktır. Aşağıda, bugün tanıdığımız oyuncuların ilk işe hangi kapılardan girdiğini ve sizin bu hafta hangisini çalabileceğinizi anlatıyorum.

Keşfedilmek bir yol değil, bir istisna

Markette dolaşırken bir yapımcının gözüne çarpıp başrole oturan oyuncu hikâyesi herkesin kulağındadır. Esra Ruşan bu hikâyelere oyuncunun gözünden bakıyor:

"Bazı oyuncular markette dolaşırken bir yapımcı tarafından keşfedilip bir dizinin başrolüne konulabiliyor. Ama bu 10.000 oyuncudan bir ya da iki kişinin başına gelebilecek bir hadise. Ben diğer taraftaydım: Çok uğraştım, çok zorlandım, çok emek verdim, çok seçmeye girip çıktım."

Tesadüfen keşfedilme hikâyelerine yakından bakınca ortak bir şey çıkıyor: Şansı tutan el neredeyse her zaman hazırlıklı. Tesadüf sahneye çıkıyor ama replikleri ezberlemiş olan oyuncu. Yani soru "nasıl keşfedilirim" değil, "tesadüf geldiğinde nerede duruyor olacağım".

Eğitim kapıyı açmaz, ama kapıdan girince sizi ayakta tutar

Yol haritasının ilk durağı eğitim, ama tek durağı değil. Cast direktörü Harika Uygur, Bu Rol Senin kitabında yetenekle çalışmanın ilişkisini tek cümleye sığdırıyor: "Kabiliyet yoksa sanatçı olunamaz; ama çalışılmazsa kabiliyet hiçbir işe yaramaz."

Eğitim yalnızca konservatuvar demek değil; atölyeler, kamera önü çalışmaları ve amatör topluluklar da bu yolun parçası. Asıl mesele şu: Eğitim sizi hazır hâle getirir ama kimseye haber vermez.

Haber vermenin yolları aşağıdaki kapılar. Uygur'un formülünü sahneye uyarlarsak: Eğitim prova, kapılar perde açılışı; ikisi aynı anda yürür.

İlk rolün beş kapısı

Kariyerin başındaki oyuncuların kendi anlatımlarını taradığımızda, ilk işin büyük ölçüde beş yoldan geldiği görülüyor. Hiçbiri diğerinin alternatifi değil; en şanslı görünenler aynı anda birkaçını çalanlar.

1. Sahnede düzenli oynayın, izlenin

Sahne hâlâ en güvenilir vitrin, çünkü sizi canlı ve tekrar tekrar gösterir. Tek bir oyun, bütün bir sektörün sizi izlemesini sağlayabilir; Cansel Elçin okul sonrası oynadıkları oyunu şöyle anlatıyor:

"O tiyatro oyunu sayesinde bütün cast direktörleri izlemeye geldi. Hatta o oyunu 256 kez oynadık. Ünlü yönetmenler geldi; Ferzan Özpetek de aralarında."

256 gece, sektörden birinin sizi izleyebileceği 256 ayrı fırsat demek. Üstelik kimse sizi oraya çağırmak zorunda değil; sahneyi siz kurarsınız, seyirciyi de siz davet edersiniz.

Ne yapmalısın:

• Bu ay bir okul oyununa, amatör topluluğa ya da özel tiyatronun seçmesine başvurun.
• Oynadığınız her oyunun tarihlerini, tanıdığınız sektör çalışanlarına kısa bir davetle bildirin.
• Oyundan kısa bir kayıt alın; ileride showreel'inizin ilk malzemesi olur.

2. Küçük role burun kıvırmayın

Figürasyon, tek replik, reklam: Hepsi "küçük" görünür ama hepsi bir setin içinde olmak demektir. Menajer Tümay Özokur bu basamakları bir yol haritası olarak tarif ediyor:

"Figürasyonla başlarsın. Eğer yapabiliyorsan bölüm oyunculuğuna geçersin. Sonra ana kasta geçersin ve bir yol haritası böylece çizilmiş olur."

Bu merdivenin basamakları sabır ister. Elçin, Fransa'da yaklaşık 200 reklam seçmesine girdiğini, art arda seçilmediğini, sonunda birinde oynayınca işlerin peş peşe geldiğini anlatıyor.

Küçük işin açtığı kapı bazen tahmin edilemeyecek kadar büyük olur. Elizabeth Debicki The Crown'da kraliçenin oda hizmetçisi rolü için seçmeye giriyor; kendi deyişiyle "ikinci ağaç" kadar küçük bir rol. Sonra Camilla adaylarının seçmesinde okuyucu olarak çağrılıyor ve birkaç gün sonra menajerinden bir e-posta geliyor: "O rol değil, başka bir şey düşünüyoruz." Debicki, dizinin son sezonlarının Diana'sı oluyor. Odada olmak, bazen rolün kendisinden önemli.

Ne yapmalısın:

• Tanınmış bir cast ajansına kaydolun ve reklam, figürasyon, bölüm oyunculuğu seçmelerine açık olduğunuzu söyleyin.
• Gittiğiniz her sette ekibin adını, işini not edin; bir sonraki iş çoğu zaman oradan gelir.
• Küçük rolün hazırlığını büyük rol gibi yapın: metin ezber, karakter çözülmüş.

3. Kısa filmlerden kaçmayın

Kamera önünde oynamak, sahnede oynamaktan ayrı bir beceri ve en ucuz okulu kısa film. Damla Sönmez okul yıllarında bulabildiği her kısa filmde oynuyor; biri onu, bitirme filmini çeken genç yönetmen İnan Temelkuran'a öneriyor. Bir yıl sonra Temelkuran o kısa filmi uzun metraja çeviriyor, başrol için yeniden seçme yapıyor ve Sönmez kısa filmde oynadığı sahneyi bir kez daha oynayarak rolü alıyor.

İlk sinema filmi Bornova Bornova böyle geliyor. Sönmez bunu tek bir alışkanlığa bağlıyor:

"Bornova Bornova, saçma bulduğum, iyi bulduğum, kötü bulduğum, sırf kameranın tecrübesi olsun, o dili biraz daha anlayayım diye kısa filmlerde oynamaktan vazgeçmediğim için geldi."

Bugünün öğrenci yönetmeni yarının sinema yönetmeni. Onunla aynı sette ter dökmüş olmak, hiçbir e-postanın sağlayamayacağı bir tanışıklık.

Ne yapmalısın:

• Şehrinizdeki sinema ve iletişim fakültelerinin öğrenci kulüplerini bulun, oyuncu aradıklarında haber vermelerini isteyin.
• Her kısa filmden sonra kendi sahnenizin kaydını isteyin.

4. Kendi sahnenizi kendiniz kurun

Kimse sizi çağırmıyorsa, sizi görebilecekleri bir şey üretin. Oyuncu ve senarist Gupse Özay reklam ajansındaki işinden ayrılıp YouTube'a skeç çekmeye başlıyor. Bir gün yazdığı skeçte oynayacak arkadaşı gelemeyince rolü kendisi oynuyor. O sırada Yalan Dünya için oyuncu aranıyor ve biri "YouTube'da bir kız var, onunla tanışın" diyor.

Bu hikâyede şans var, ama şansın bulduğu şey bir video. Kendi içeriğiniz, henüz kimsenin size vermediği rolü kendinize vermenin yolu. Telefonunuz, cebinizdeki sahne.

Ne yapmalısın:

• Bir arkadaşınızla iki dakikalık bir sahne yazın ya da seçin, çekin ve adınızla yayınlayın.
• Ayda bir sahneyi alışkanlık hâline getirin; tek video değil, bir çizgi görünsün.

5. Toplu değil, hedefli ulaşın

"Tanıdığım yok" en sık duyulan cümle, ama tanıdık edinmenin de bir yolu var. Sıfır Kilometre ve Adım Farah'ın oyuncusu Derya Pınar Ak, ailesi akademik bir yol beklerken on iki yaşında kendi başına işe koyuluyor: ajansları araştırıyor, mesaj ve e-posta yazıyor, numaralarını bulup arıyor; sonunda bir ajans onu görüşmeye çağırıyor ve işler üst üste geliyor. İlk başrolüne de, bir kısa filmde, bir iş arkadaşının onu yönetmenle tanıştırmasıyla ulaşıyor. Kuzum'un e-postaları da aynı türden: araştırılmış, kişiye yazılmış.

Bugün ise yalnızca mesaj yetmiyor. Demet Akbağ, kendisine "Abla, arkadaşlarım çok gülüyor bana, elimden tutar mısın?" diye yazan çok kişi olduğunu anlatıyor; cevabı net: neyine güldüklerine bakmak, oraya çalışmak, eğitimini almak, işin içine girmek. Özokur da fotoğrafına değil özgeçmişine bakıp çağırdığı bir oyuncunun, ondan önce birçok ajansa başvurup hiçbirinden dönüş alamadığını anlatıyor; çoğu yer yalnızca fotoğrafa bakıp geçiyor. İkisini birleştirince formül çıkıyor: Mesaj kapıyı aralar, içeri giren işinizdir. Ağ kurmayın, bağ kurun; bağı da elinizde bir işle kurun.

Ne yapmalısın:

• Sevdiğiniz üç işin jeneriğinden cast direktörü, yapım şirketi ve ajans adlarını çıkarın.
• Her birine adıyla hitap eden, kısa ve ayrı bir mesaj yazın; fotoğraf ve özgeçmişinizi tek bağlantıda verin.
• Kime ne zaman yazdığınızı bir tabloya işleyin.

Para isteyen kapıyı çalmayın

Kapı çoğaltırken bir kapıdan uzak durmak gerekiyor: sizden para isteyen.

Sahte ajanslar en çok yeni başlayanın umudunu kullanıyor. Uygur, ünlü dizilerin adını kullanıp "oyuncu seçiyoruz" diyerek fotoğraf parası toplayan sahte ajansları anlatıyor ve uyarısını net yapıyor:

"Aman dikkat edin, hiçbir iyi ajans para almaz, iyi yerlerde eğitim alın."

Bunun tersini söyleyen her teklif bir uyarı işaretidir. Para isteyen yer size rol değil, umut satıyor.

Bu yol kaç yıl sürer?

Dürüst cevap: Çoğu zaman sandığınızdan uzun. Elçin oyunculuğa 24-25 yaşında başlıyor, kendine on yıl süre veriyor ve kirasını oyunculukla ödeyebildiği yaşı 32-33 olarak anlatıyor. Kuzum'un öğrencilikteki üç yılı tek bir iş çıkmadan geçiyor. Ruşan ise tiyatroyu seçip yaşam standardını bilinçli olarak küçültüyor; işler sonra değişiyor.

Bu rakamlar sizi korkutmak için değil, takviminizi gerçekçi kurmak için burada. İlk ayda bırakan oyuncu kapılardan hiçbirinin açıldığını göremez. Perde bazen uzun bir ara verir; seyirci yerinde kalırsa oyun devam eder.

Sıradaki adım: kapıları sırayla çalmak

İlk e-postalar kötü olabilir; önemli olan gönderilmiş olmaları. Kuzum kendi ilk e-postalarına "çok kötü" diyor; ama yıllar sonra çalıştığı insanların adı o e-postalarda yazıyordu. İlk adım mükemmel olmak zorunda değil, atılmış olmak zorunda.

Bu yazı size kapıları gösterdi. Kapıya gitmeden önce yapılacakları adım adım, doldurulacak tablolarıyla ücretsiz rehberimizde topladık: kendinizi tanımaktan vitrin kitine, ajansa yazılacak mesajdan ilk set gününe ve ilk 90 günün planına kadar. Keşfedilmeyi Bekleme rehberini buradan ücretsiz indirin.

Şans kapıyı çalabilir, ama yalnızca hazır olanlar açabilir. Sen bu hafta hangi kapıyı çalacaksın?