Self-Tape Nasıl Çekilir? Telefonla Rol Kazandıran Kayıt

Muhteşem Yüzyıl için bütün sistem hazırlanmış, son güne gelinmiş, ama Hürrem hâlâ yok. Yapımcı Timur Savcı ve ekibi Almanya'dan Ukrayna'ya, Türklerin yaşadığı her bölgedeki ajanslara ve konservatuvarlara haber bırakıyor, gelen her adaya bir deneme çekimi metni gönderiyor. Kalabalık bir kayıt yığınının arasından birini şirketin drama departmanını yöneten İlkay Doğan fark ediyor ve ekibe "Size bir şey göstereceğim" diyor.

Kayıt, Almanya'da yaşayan oyuncu Meryem Uzerli'nin. Savcı'nın anlattığına göre ekip videoyu izliyor, Uzerli'yi aynı gün akşam uçağıyla İstanbul'a çağırıyor; Uzerli gece uçaktan inip bir kafede Savcı ve senarist Meral Okay'la buluşuyor. O gün Türkçesi çok azdı. Rolün kapısını bir oda değil, bir kayıt açmıştı.

Bugün o kapı sizin cebinizde. Pandemiden bu yana cast direktörleri oyunculardan kendi çekimlerini istiyor; oyuncu Damla Sönmez de yurt dışı işleri için evden kayıt gönderiyor. Bu yazı şunu savunuyor: Rol kazandıran self-tape'in sırrı pahalı ekipman değil; sabit bir telefon, yüzünüzü gösteren ışık, sizi bastırmayan bir okuyucu ve en önemlisi net bir tercih. Aşağıda kurulumdan gönderime beş adım var.

Telefonla rol kazandıran kayıt beş adımda kurulur

1. Telefonu sabitleyin, kadrajı yüzünüze kurun

Kameranın pahalı olması gerekmiyor, ama özensiz olmaması gerekiyor. Bir cep telefonuyla kendi deneme çekiminizi yapabilirsiniz; yeter ki evde çekmenin rahatlığı kaliteyi düşürmesin. Telefonunuzun kamerası zayıfsa bilgisayarın kamerası kimi zaman daha sağlıklı sonuç verir; telefonla çekecekseniz uygun bir tripod şart.

Ekipmanın ne kadar ikinci planda kaldığını en çarpıcı biçimde bir Amerikan kanalının cast yöneticisi Clint Alexander anlatıyor:

"Gündelik işindeki öğle arasında, halka açık bir tuvalette telefonunu pencere pervazına dayayıp kendini çeken birini konuk oyuncu rolü için onayladım. O kayıtla işe alındı."

Pervaz bile yetmiş, çünkü izleyen ekipmana değil oyuncuya bakıyor. Ama oyuncuya bakabilmesi için yüzün görünmesi gerekir. Kızıl Goncalar'ın yönetmeni Ömür Atay, Zeynep rolü için gelen kayıtlardan bugün 16 yaşında olan oyuncu Mina'nınkini altı yedi saniye izleyip durdurduğunu, aradığı hissi onun yüzünde ve bakışında gördüğünü anlatıyor. Kadrajda yüz küçük kalırsa o altı yedi saniye boşa gider.

Ne yapmalısın:

• Telefonu yatay çevirin, tripoda ya da sabit bir rafa yerleştirin; lens göz hizanızda olsun.
• Kadrajı televizyonda gördüğünüz yakın plan gibi kurun: göğüsten başın biraz üstüne kadar, yüzünüz ekranın ortasında.
• Önce on saniyelik bir deneme çekip izleyin: görüntü titriyor mu, odak yüzünüzde mi?

2. Işığı yüzünüze, dağınıklığı kadraj dışına alın

Işık kurmak, yüzünüzü aydınlatmak demek; set kurmak değil. Oyuncu Tansu Biçer, Türkiye'de de Amerika'daki gibi bir "self-tape sezonu" olmasını, oyuncuların kendini anlattığı kısa kayıtların ortak bir yerde toplanmasını öneriyor. Tarif ettiği kayıt bir tanıtım kaydı, ama ölçüsü her kayıt için geçerli:

"Hiç öyle giyinmeden, ışık yapmadan. Sadece yüzün biraz ışık alsın. Telefonunu al, aç ve bir şey anlat."

Amerika'da ve Avrupa'da pek çok oyuncu evine bir tek lamba ve bir fonla küçük bir stüdyo kuruyor. Sınır ise net: Kötü ışık ve kötü arka plan kabul edilmiyor; görüntü kötüyse kayıt çöpe gidiyor ve tekrar çekim için çoğu zaman vakit kalmıyor. Yani basitlik bir izin, özensizlik değil.

Arka plan için stüdyo kiralamaya da gerek yok. Cast direktörü Melissa Kostenbauder'ın ölçüsü iki kelime: görmek ve duymak. Sizi görüp duyabildiği ve yüzünüzün hareketini seçebildiği sürece arkanızda bir buzdolabı olmasını dert etmiyor. İki ölçüyü birleştirince kural basit: Arka plan sade olsun, gözü sizden çekmesin.

Ne yapmalısın:

• Pencereyi ya da bir lambayı karşınıza alın; ışık arkanızdan gelirse yüzünüz gölgede kalır.
• Düz, sade bir duvarın önüne geçin; kadrajdan poster, yazı, çamaşır gibi göz çeken her şeyi çıkarın.
• Tavan lambası yüzünüze sert gölge düşürüyorsa kapatın, tek yönden gelen yumuşak ışıkla çekin.

3. Okuyucuyu kameranın yanına koyun, sesinizi öne alın

Self-tape'in en zor yanı karşınızdaki boşluk. Sönmez bu yüzden self-tape'i sevmediğini saklamıyor: Evde bir arkadaşın replikleri tuttuğu, çoğu zaman karşıdakinin oyuncu olmadığı bir kayıt ona "duvara oynuyorsunuz gibi" geliyor. Okuyucu seçmek, bu yüzden kayıttaki ikinci oyuncuyu seçmek demek.

Emmy adayı cast direktörü Ellen Lewis de mümkünse bir oyuncuyla okumayı öneriyor; fazla oynayan, seçmenin kendisine ait olduğunu sanan okuyucu dikkat dağıtıyor. Ses de aynı tuzağa düşüyor: Bir başka cast direktörü, gelen kayıtların pek çoğunda okuyucuyu duyup oyuncuyu duyamadığından yakınıyor. Okuyucu telefona sizden yakın durursa ya da yüksek sesle okursa onun sesi sizinkini bastırabilir.

Karşı replikleri bilmek, en zayıf okuyucuyu bile güçlendirir. Ders yüz yüze bir deneme çekiminden, ama kayıt için de aynen geçerli: Oyuncu Asuman Dabak, Tatlı Hayat dizisinin deneme çekimine ilk bölümü karşı tarafın replikleriyle birlikte noktasına virgülüne kadar ezberleyerek gittiğini anlatıyor. Aynı rol için çağrılan aday ise bir gece önce metne bakamamış, içeri girip çabucak çıkıyor: "Ezber çoktu, takıldım." Rol Dabak'a gidiyor.

Ne yapmalısın:

• Okuyucu olarak mümkünse oyuncu bir arkadaş seçin; ondan oynamasını değil, size düz ve zamanında cevap vermesini isteyin.
• Okuyucuyu kameranın hemen yanına, kadrajın dışına koyun; böylece bakışınız lensin yanına düşer, yüzünüz profilden değil önden görünür.
• Okuyucu sizden alçak sesle okusun; bir deneme kaydında iki sesi dinleyip dengeyi ayarlayın.
• Karşı replikleri de ezberleyin ki okuyucu takılsa bile siz sahnede kalın.

4. Kaydı ışık değil, tercih kazandırır

Teknik kusursuz olabilir; tercih yoksa kayıt yine unutulur. Oyuncu Özgür Emre Yıldırım'ın hikâyesi bunun tersini gösteriyor. Yıldırım'dan Alman yönetmen Christian Alvart'ın Nick: Off Duty filmindeki küçük bir rol için kayıt istenmiş, ama gönderilen sahne başrollerden Süleyman Şeker'e aitmiş.

Yıldırım iki gün hazırlanıp üç ayrı yorum gönderiyor: istenen rol için, Süleyman Şeker için ve kimsenin öngörmediği alternatif bir karakter için. Ertesi gün Süleyman Şeker rolüne seçiliyor.

Bu, cüret kadar hazırlık dersi. Üç farklı tercih yapabilmek için önce sahneyi gerçekten okumuş olmak gerekiyor. Çekimden önce karakterin ağzından cevaplanan yedi soru tam bu işe yarıyor: ben kimim, neredeyim, kiminleyim, etrafta kim var, sahne nerede değişiyor, ne hissediyorum, sahnenin amacı ne?

"Neredeyim?" sorusuna "deneme çekimi yapılan yerdeyim" diye cevap veren, sıfırdan bile değil, eksiden başlıyor; doğru cevap karakterin o an bulunduğu yer. Yapımcı Müge Turalı da iyi bir seçmenin, kafalarında başka biri olsa bile fikirlerini değiştirebildiğini söylüyor. Kayıt bir cevap kâğıdı değil, bir teklif; teklifiniz netse, izleyen onu kabul etmese bile hatırlar.

Yıldırım'ın hikâyesinin tamamını, yedi sorunun nasıl çalışıldığını ve deneme çekimine hazırlığın diğer ayrıntılarını cast direktörü Harika Uygur'un Bu Rol Senin kitabında okuyabilirsiniz.

Ne yapmalısın:

• Metni aldığınız gün yedi soruyu karakterin ağzından, birinci tekil şahısla yazarak cevaplayın.
• Sahnenin döndüğü yerleri işaretleyin; duygu, düşünce ya da istek nerede değişiyor?
• Her çekimde tek ve net bir tercihle oynayın; alternatif bir yorum denemek istiyorsanız onu ayrı bir kayıt olarak çekin ve yalnızca gönderim koşulları izin veriyorsa ekleyin.

5. Göndermeden önce izleyin, gösterin, erken yükleyin

Self-tape'in odadan farkı, tekrar çekme hakkı. Bu hak bir beklentiyi de getiriyor: Cast direktörü Courtney Bright, oyuncu istediği kadar tekrar çekebildiği için kayıtta cilalı bir performans beklediklerini söylüyor. Yani "evde çektim" bir mazeret değil, bir avantaj.

Son kontrol kısa: Kıyafetiniz, saçınız, çekimin ışığı uygun mu? Kendiniz kontrol edin, bir de başkasına kontrol ettirin. Kaydı cast direktörüne göndermeden önce ajansınıza onaylatmak, ilk yorumu onlardan almak iyi bir alışkanlık.

Ajansınız yoksa ya da ikinci bir göz istiyorsanız, kaydınızı sitemizdeki Self-tape Koçu'na yükleyip ışık, ses, kadraj ve oyununuz üzerine kısa bir geri bildirim alabilirsiniz. Koç bir yapay zekâ; söyledikleri gerçek bir yönetmenin ya da cast direktörünün değerlendirmesi değil, yalnızca bir yapay zekâ yorumu. Bir görüş olarak alın.

Bu emek boşa gitmiyor. Savcı, yirmi kişi seçme verse hepsini izlediklerini, aradıklarını bulduktan sonra bile emek verenlere yine de baktıklarını anlatıyor.

Son engel zaman. Menajer Carissa Mitchell, teslimin son iki saatine kalan kayıtlarda hep bir şeyin ters gittiğini anlatıyor: internet kesiliyor, yükleme saatlerce sürüyor. Perde saatinde kulise koşan oyuncu, sahneye nefes nefese çıkar.

Ne yapmalısın:

• En iyi iki çekimi seçin ve birini sesi kapalı izleyin: yüzünüz hikâyeyi tek başına anlatıyor mu?
• Kaydı göndermeden önce ajansınıza ya da güvendiğiniz bir oyuncuya izletin; ek bir göz için Self-tape Koçu'nu da deneyebilirsiniz.
• Teslim saatinden en az bir gün önce yükleyin ve bağlantının açıldığını kendiniz kontrol edin.

Hürrem bir kayıtla bulundu, sıradaki rol de öyle bulunabilir

Uzerli'nin kaydının hangi kamerayla çekildiğini bilmiyoruz. Bildiğimiz, kalabalık bir yığının içinden birine "Size bir şey göstereceğim" dedirttiği. Işık, ses ve kadraj o cümleye giden yolu açar; cümleyi kurduran ise kayıttaki tercih.

Kayıt hazır olduğunda onu doğru kapıya götürmek de ayrı bir iş. Seçmeye çağrılacak hâle gelmek için atılacak adımları ücretsiz rehberimizde topladık. Keşfedilmeyi Bekleme rehberini buradan ücretsiz indirin.

Telefon cebinde, metin elinde. Sen bu akşam hangi tercihi kaydedeceksin?